معمای تخم‌مرغ ۶۰۰هزارتومانی/ چرا مازاد تولید هم جلوی گرانی را نمی‌گیرد؟

در حالی که قیمت هر شانه ۳۰ عددی تخم‌مرغ در برخی خرده‌فروشی‌ها به حدود ۶۰۰ هزار تومان رسیده، فعالان این صنعت می‌گویند محصول درِ مرغداری همچنان کمتر از بهای تمام‌شده فروخته می‌شود؛ تناقضی که با وجود مازاد تولید، ضعف صادرات و فاصله قیمت تولید تا مصرف، هم سفره خانوارها و هم ادامه فعالیت مرغداران را تحت فشار قرار داده است.

تخم‌مرغ تا همین چندی پیش یکی از در دسترس‌ترین منابع پروتئینی خانوارها محسوب می‌شد؛ محصولی که بخشی از کاهش مصرف گوشت و مرغ را جبران می‌کرد و در سبد غذایی بسیاری از خانواده‌ها جایگزینی نسبتا ارزان بود. اکنون اما قیمت این محصول نیز به سطحی رسیده که خرید یک شانه کامل برای بخشی از مصرف‌کنندگان دشوار شده است.

بررسی قیمت‌ها در برخی خرده‌فروشی‌ها نشان می‌دهد هر شانه ۳۰ عددی تخم‌مرغ حدود ۶۰۰ هزار تومان و تخم‌مرغ به‌صورت دانه‌ای تا ۲۵ هزار تومان عرضه می‌شود. با نرخ دانه‌ای، خرید ۳۰ عدد تخم‌مرغ ۷۵۰ هزار تومان هزینه دارد؛ بنابراین مصرف‌کننده‌ای که توان خرید یک شانه کامل را ندارد، در خریدهای محدود و دانه‌ای هزینه بیشتری پرداخت می‌کند.

این قیمت‌ها در حالی مشاهده می‌شود که بازار تخم‌مرغ چند ماه قبل با شرایطی کاملا متفاوت روبه‌رو بود. افزایش تولید، کاهش فصلی مصرف و محدود شدن بازارهای صادراتی، عرضه را از تقاضای داخلی بیشتر کرده و قیمت درِ مرغداری را به سطحی پایین‌تر از بهای تمام‌شده رسانده بود.

پیش‌تر نیز اتحادیه مرکزی مرغداران میهن، تولید فروردین‌ماه را حدود ۱۰۰ هزار تن و مصرف کشور را بین ۸۰ تا ۸۵ هزار تن برآورد کرده بود. فعالان این صنعت می‌گفتند تولیدکنندگان طی چند ماه، تخم‌مرغ را ۳۰ تا ۴۰ درصد کمتر از بهای تمام‌شده فروخته‌اند.

در حال حاضر صادرات تخم‌مرغ انجام نمی‌شود

سیاست صادرات تخم‌مرغ طی ماه‌های اخیر چند بار متناسب با وضعیت بازار تغییر کرده است. هنگامی که عرضه داخلی بیش از تقاضا و قیمت درِ مرغداری کمتر از هزینه تولید بود، صادرات به‌عنوان راهی برای حمایت از تولیدکننده مطرح شد. با افزایش قیمت در خرده‌فروشی‌ها، وزارت جهاد کشاورزی از ابتدای اردیبهشت‌ماه صادرات را متوقف کرد تا عرضه در بازار داخلی افزایش یابد.

براساس گزارش ایسنا، پس از آنکه قیمت هر شانه ۳۰ عددی تخم‌مرغ در برخی نقاط از ۶۰۰ هزار تومان عبور کرد، محدودیت صادراتی اعمال شد. در ادامه، قیمت هر شانه بسته به وزن، برند و محل عرضه به محدوده ۴۷۰ تا ۵۶۰ هزار تومان کاهش یافت و سپس صادرات به مقاصدی از جمله افغانستان، عراق و کشورهای حاشیه خلیج فارس دوباره آزاد شد.

این رفت‌وبرگشت نشان می‌دهد صادرات در بازار تخم‌مرغ نقشی شبیه دریچه تنظیم عرضه دارد؛ هنگام مازاد تولید باز می‌شود و با افزایش قیمت مصرف‌کننده محدود می‌شود. با این حال، تغییرات مقطعی سیاست صادراتی به‌تنهایی نمی‌تواند ثبات بازار را تضمین کند، زیرا تولید تخم‌مرغ فرایندی بلندمدت است و مرغدار نمی‌تواند متناسب با نوسانات کوتاه‌مدت بازار، تولید را بلافاصله افزایش یا کاهش دهد.

محمد مرادی درباره وضعیت قیمت تخم‌مرغ اظهار کرد: پس از تغییر نرخ ارز، بهای تمام‌شده هر کیلوگرم تخم‌مرغ براساس محاسبات اتحادیه حدود ۲۶۰ هزار تومان برآورد شد. وزارت جهاد کشاورزی نیز بهای تمام‌شده هر کیلوگرم تخم‌مرغ درِ واحد تولیدی را ۲۳۵ هزار تومان محاسبه کرده بود.

وی افزود: در نیمه نخست سال، کاهش مصرف داخلی و برخی تحولات موثر بر بازار و تقاضای صادراتی باعث شد تولیدکنندگان طی چند ماه محصول خود را با زیان عرضه کنند. در این شرایط، تمهیداتی در نظر گرفته شد تا قیمت فروش به بهای واقعی تولید نزدیک‌تر شود؛ با این حال، مرغداران همچنان تخم‌مرغ را با قیمتی کمتر از بهای تمام‌شده عرضه می‌کنند.

به گفته مدیرعامل اتحادیه مرکزی مرغداران مرغ تخم‌گذار میهن؛ افزایش اخیر قیمت تخم‌مرغ نباید به‌عنوان گرانی غیرمنطقی تلقی شود. قیمت پایین‌تر در ماه‌های گذشته ناشی از عرضه محصول با زیان بود و اکنون قیمت به‌تدریج به هزینه واقعی تولید نزدیک می‌شود. از آنجا که دوره تولید در واحدهای مرغ تخم‌گذار طولانی است، تولیدکنندگان با امید جبران زیان، گله‌های خود را حفظ کرده‌اند.

مرادی درباره میزان تولید و مصرف تخم‌مرغ گفت: در حال حاضر صادرات تخم‌مرغ انجام نمی‌شود. مصرف ماهانه کشور در مقطع کنونی حدود ۸۵ هزار تن است، در حالی که تولید این ماه به حدود ۹۵ هزار تن می‌رسد. مصرف در ماه‌های آینده اندکی افزایش می‌یابد، اما در نیمه دوم سال نیز تولید با سرعت بیشتری بالا خواهد رفت.

وی درباره نحوه مصرف مازاد تولید توضیح داد: بخشی از تخم‌مرغ مازاد در صنایع تبدیلی برای تولید تخم‌مرغ مایع پاستوریزه و پودر تخم‌مرغ استفاده می‌شود. با این حال، هنگامی که عرضه از تقاضای داخلی بیشتر باشد و امکان استفاده کافی از ظرفیت صنایع تبدیلی یا صادرات وجود نداشته باشد، قیمت محصول کاهش می‌یابد.

مرادی گفت: تولیدکنندگان طی چهار ماه گذشته زیان سنگینی متحمل شده‌اند؛ زیرا امکان استفاده مؤثر از ابزارهایی مانند صادرات و صنایع تبدیلی برای جذب مازاد تولید فراهم نبوده است. شرایط اقتصادی و برخی مداخلات دولت نیز به گفته وی، در اختلال بازار و عرضه محصول با قیمتی کمتر از بهای تمام‌شده نقش داشته است.

وی تاکید کرد: در صورت فراهم شدن شرایط مناسب، کاهش مداخلات و استفاده هم‌زمان از ظرفیت صادرات و صنایع تبدیلی، می‌توان بخشی از مازاد تولید را جذب و به بازارهای هدف هدایت کرد.

چرا با وجود مازاد تولید، قیمت برای مصرف‌کننده بالاست؟

به گزارش ایسنا، وجود مازاد تولید لزوما به معنای عرضه ارزان در خرده‌فروشی نیست. قیمت اعلام‌شده از سوی مرغداران معمولا مربوط به هر کیلوگرم تخم‌مرغ درِ واحد تولیدی است، اما قیمت بازار بر مبنای شانه و پس از اضافه شدن هزینه‌های بسته‌بندی، حمل‌ونقل، توزیع و سود حلقه‌های مختلف محاسبه می‌شود. وزن شانه، اندازه تخم‌مرغ، برند و نوع بسته‌بندی نیز بر قیمت نهایی اثر دارد؛ بنابراین مقایسه قیمت هر کیلوگرم درِ مرغداری با قیمت یک شانه، بدون مشخص بودن وزن آن، تصویر دقیقی از حاشیه سود زنجیره ارائه نمی‌دهد.

مرادی بهای تمام‌شده هر کیلوگرم تخم‌مرغ را براساس محاسبات اتحادیه حدود ۲۶۰ هزار تومان اعلام کرد. به گفته وی، وزارت جهاد کشاورزی نیز بهای تمام‌شده را حدود ۲۳۵ هزار تومان برای هر کیلوگرم درِ واحد تولیدی محاسبه کرده بود. او تاکید دارد که با وجود افزایش قیمت بازار، تخم‌مرغ در سطح تولید همچنان کمتر از بهای تمام‌شده فروخته می‌شود.

پیش‌تر نیز اتحادیه مرکزی مرغداران میهن اعلام کرده بود که نرخ پیشنهادی هر کیلوگرم تخم‌مرغ درِ مرغداری ۲۵۲ هزار تومان و قیمت پیشنهادی مصرف‌کننده ۳۰۹ هزار تومان است. این اتحادیه همچنین تولید فروردین‌ماه را حدود ۱۰۰ هزار تن در برابر مصرف ۸۰ تا ۸۵ هزار تنی کشور برآورد کرده بود.

زیان مرغدار چگونه به افزایش قیمت منتهی می‌شود؟

فروش طولانی‌مدت تخم‌مرغ با قیمتی کمتر از هزینه تولید می‌تواند مرغداران را به حذف زودهنگام گله‌ها وادار کند. کاهش تعداد مرغ‌های تخم‌گذار، با فاصله زمانی عرضه را کاهش می‌دهد و زمینه افزایش قیمت را فراهم می‌کند.

در کنار آن افزایش هزینه نهاده‌های دامی، دارو، مکمل، انرژی، دستمزد و تأمین نقدینگی نیز بهای تولید را بالا برده است. از این رو، نمی‌توان افزایش قیمت تخم‌مرغ را فقط به صدور مجوز صادرات نسبت داد. صادرات می‌تواند عرضه داخلی را کاهش دهد، اما افزایش هزینه تولید، حذف گله‌ها، ضعف صنایع تبدیلی و فاصله قیمت درِ مرغداری تا خرده‌فروشی نیز در شکل‌گیری قیمت نهایی نقش دارند.

کالایی گران برای مردم و ارزان برای تولیدکننده

مسئله اصلی بازار تخم‌مرغ اکنون فقط عدد ۶۰۰ هزار تومان روی یک شانه نیست؛ تناقض میان قیمت پرداختی مصرف‌کننده و مبلغ دریافتی تولیدکننده است. خانوار، تخم‌مرغ را با قیمتی می‌خرد که جایگاه آن را به‌عنوان منبع پروتئینی ارزان تضعیف کرده است، اما مرغدار می‌گوید همین قیمت بالا در خرده‌فروشی، الزاماً هزینه تولید را در ابتدای زنجیره پوشش نمی‌دهد.

اگر این فاصله ادامه یابد، کاهش مصرف از یک سو و تضعیف واحدهای تولیدی از سوی دیگر محتمل است. ثبات بازار به سیاست صادراتی قابل پیش‌بینی، استفاده موثر از ظرفیت صنایع تبدیلی و نظارت بر فاصله قیمت تولید تا خرده‌فروشی وابسته است. در غیر این صورت، تخم‌مرغ ممکن است برای مصرف‌کننده کالایی گران و برای تولیدکننده محصولی زیان‌ده باقی بماند.

کد : 488

گروه : اقتصادیبازار

تاریخ : 10 مرداد 1405

پرینت

کپی لینک کوتاه

برچسب ها

تخم‌مرغ

تورم

گرانی